માહિતી અધિકાર અધિનિયમ, 2005 વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. માહિતી અધિકાર (RTI) કાયદાનું મૂળ ભારતીય વંચરશાનું અનુભૂત 19મા સદીમાં થયું છે, જ્યારે આને અભિવ્યક્તિ સ્વતંત્રતાનું મૂળભૂત અધિકારની બાબતી આવે છે. તેમ છતાં ભારતને વસાહતી કાયદા (ઓફિશિયલ સિક્રેટ્સ) 'ઓફિશિયલ સિક્રેટ્સ એક્ટ' (સત્તાવાર રહસ્યોના કાયદા) માનશી 'માહિતી અધિકાર અધિનિયમ-2000' સુધી પહોંચ્યા એવી વર્ત જેટલો સમય લાગ્યો 2. માહિતી અધિકાર આને પ્રાથમિકતા અધિકારો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે જાહેર હિત (Public Interest) વે એક માપંડ છે. જ્યારે વ્યાપક જાહેર હિત રહેશે હો, તો મૂળ્ય માહિતી કમિશનર વ્યક્તિગત પ્રકરણની માહિતી પાછ પૂરી પાડી શકે છે ઉપર પ્રશ્ન કયા/યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?
Asked in GPSC Deputy Director of Information, Class-1 and Assistant Director of Information (Journalism), Class-2 2026
Show answer
Answer: C. 1 અને 2 બંને
More GPSC Prelims previous year questions questions
- કૃષિ વિશે મારે આકાશવાણી (Radio), ટેલિવિઝન (TV) અને ફિલ્મોના પ્રયોગના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. રેડિયો અને કૃષિ સેન્ચા ઇલાવા માટેનુ આદેશ માધ્યમ છે, પરંતુ તેની મુખ્ય મર્યાદા તે છે તેના પ્રકટીકૃત પ્રાયોગિક નિર્દેશન (Practical demonstration) થક શક્તુ નથી. 2. વર્ષ 1975 મા હાથ ચરાવમા અવેલ SITE (Satellite Instructional Television Experiment) પ્રયોગ ટેલિવિઝન જરા ગ્રામીશ જનતા સુધી પહોંચવાના મોઢી સક્રિયતા મળી હતી. 3. દસ્તાવેજ ફિલ્મ (Documentary films) ક્રેટા ડિરેક્ટર ફિલ્મ કૃષિ આયુક્તિકરણના સંદેશા પહોંચાડવાનું વહુ અસરકારક સાધિત થાય છે કારણ કે તે લોકોને ગોલીરસ્થાથી જોડે છે. 4. ટેલિવિઝન માધ્યમમાં એક મોઢી મર્યાદા તેની 'શહેરી પૂર્વગ્રહ' (Urban bias) અને તેની સેતની હેતી ઇમટ છે, જે તેને સામાન્ય પ્રેફ મા ટૂંકલ બનાવે છે. ઉપર પ્રશ્ન કયા વિધાનો સાચા છે?
- નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. ઇન્ટરનેટ અને એક્સ જેવા પેરપરગત સોશિયલ નેટવર્કી યોપન શિખગાશી માનગી, ક્રેડિટ અથવા યથાથ સેવાલિટ સેવાતરફ મૂળભૂત પરિવર્તનને કરશે યોજબ સંક્રમણમાં (Identity Crisis) પસાર થઈ રહ્યું છે. 2. 'પ્રેક્ષણો થાક અને પલાયનવાદની જાહેરાતમાં કરશે ધ્યાન મેળવવા બહુલતા મોડેલોને ધ્યાનમાં રાખીને, મન પ્રકટલિત કરે તેવો આનંદ (feelgood escape) આપતી સમાગમ તરફ સલામતપણે કુચક વઢી રહી છે. ઉપર પ્રશ્ન કયા/યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?
- સમાચારપત્રની વિશેષતાઓના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. સમાચારપત્ર માત્રની પાઠાની શરતોમાં સામયિકતા (Periodicity) અને માહિતીની સમાવેશ થાય છે. 2. સાચું સમાચારપત્ર અખંડિયામણ જાહેરામ આખું વર પ્રકાશિત થવું અહીનવાર છે. 3. તે શીધ યોક્સ વર્ગે કૃષિ પુરતુ મહિદિત ન હેતા, ઇમટ યુક્તવનાર તમામ જનતા માટે સુલભ હોવું જોઈએ. 4. હસ્તલિપિત પાઠોથી અલગ, તેનુ યાથિક માધ્યમ દરા મુખ્ય થવું એ તેની પાઠાની વિશેષતા છે. ઉપર પ્રશ્ન કયા વિધાનો સાચા છે?
- નીતિગત સંદેશાવ્યવહાર વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. આસરકક નીતિ વિશેષક સંદેશ (Policy Communication) જીટલ સરકારી પહેલતે સંપત્તિ અને સુલભ માહિતીમાં વિભાજિત કરવાની લોકની સમજ વ્યવસ્થામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે 2. નીતિગત સંદેશાવ્યવહારના આસરકક બનાવવા માટે પેરપરગત મીડિયાને સક્રિયતા એક સરળ આલીગમની જરૂર છે ઉપર પ્રશ્ન કયા/યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?
- અભ્યાસી પ્રકરણવતી 'જવાબદારી અને આત્મવિશ્વાસ'ના શિક્ષણો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. તંત્રીએબ્બા જાહેરબુધ્ધિને કરવમાન આવતી તરફદારી પ્રકરણવતી તંદુરસ્તી હાની પહોંચાડે છે. 2. અભ્યાસી પૂર્વગ્રહ રાજ્ય વગર વિદ્યાસ્પદ મુખ્ય પર વિચારણી આય-લે માટે 'યથાથસ્થાન' પૂરો પાડવું જોઈએ. 3. કાયદાધીક કાર્યવાહિમાં ન હેય તેવા આશીપો, જોનાથી ઈષ્ણુ યથાથ હાયઅ, તે પ્રશ્ન ન કરવા એ અભ્યાસની નૈતિક ફરજ છે. ઉપર પ્રશ્ન કયા વિધાનો સાચા છે?
- ભારતના રાષ્ટ્રીય પોર્ટલ (India.Gov.in) વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. ભારતનું રાષ્ટ્રીય પોર્ટલ એ વધી સરકારી માહિતી, સેવાઓ અને વેબસાઇટ્સનું પ્રાથમિક પ્રવેશદ્વાર છે. તે કેન્દ્ર, રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરે વિવિધ ભારતીય સરકારી સંસ્થાઓની સેવાઓ માટે એક જ પ્રવેશ (બંદર) છે, જેની લોકી સરગતાથી પહોંચી શકે. 2. ભારતનું રાષ્ટ્રીય પોર્ટલ સહયોગી પહેલની દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે તેની સમગ્ર વિવિધ મંત્રાલયો અને વિભાગોની મેળવવાને આવે છે. ઉપર પછી કયું/યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?
- 'સારા અભ્યાસના માપદંડ' અને 'જનસેવા' ના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો: 1. આધાર સીટે સ્થિર અને સ્વતંત્ર રહેવા માટે સારા અભ્યાસના સૂચનાઓએ એમ વર્ચ્યુઅલિટીંગ વિશેગો અસરકારક રીતે યથાવત જાહેર છે. 2. પ્રત્યે ગુપ્તતાના અધિકારને માન આપવું જોઈએ અને જી સમાજમાં સૌથી સ્પર્શ ન હેય તો તે વાચનને જાહેરવું જોઈએ. 3. સ્થાપિત હિતો કે સમાજવિરોધી પદ્ધતિઓની વગણે ધ્યાનમાં લીધા વગર તમેનો વિશેષ કરવો એ જનસેવાનો ધર્મ છે. ઉપર પછી કયા વિધાનો સાચા છે?
- ભારતની અગ્રણી વેબસાઇટ્સ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાન લો: 1. ભારતની અગ્રણી વેબસાઇટ્સ પર વિશેષ ટેક-જાન્સ, સ્વેદશી ચ-કમ્પ્યુટર વેબસાઇટ અને આવાશક સરકારી સેવાઓનું વર્ચ્યુ છે. 2. 2025 દરમિયાન ભારતમાં સેથી વપરાય મુલાકાત લેવાવાળી વેબસાઇટ્સમા ઇન્ડિયક પ્રથમ ક્રમક પર રહી છે. ઉપર પછી કયું/યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?