કોમી રમખાણો અથવા સામાજિક વિવાદોના કવરેજ દરમિયાન અખબારો અને પત્રકારોએ પાળવાની સાવચેતીઓ વિશે નીચેનાં વિધાનો તપાસો: 1. ઘટનાનું રિપોર્ટિંગ એવી રીતે કરવું જોઈએ કે જેથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવતી સરકારી મશીનરીમાં લોકોનો વિશ્વાસ ઓછો ન થાય. 2. ભડકાવનારા હેડલાઇન્સ (Provocative headlines) ટાળવા જોઈએ અને સમાચાર ફક્ત સાબિત થયેલા તથ્યોના આધારે જ આપવા જોઈએ. 3. પત્રકારોનું લખાણ ફક્ત તેમની અંગત લાગણીઓનું પ્રતિબિંબ નથી, પરંતુ તે સમાજની લાગણીઓને ઘડવાનું કામ કરે છે, તેથી તેમણે સંયમ જાળવવો અનિવાર્ય છે. ઉપર પૈકી કયાં વિધાનો સાચાં છે?
Asked in GPSC Deputy Director of Information, Class-1 and Assistant Director of Information (Journalism), Class-2 2026
Show answer
Answer: D. 1, 2 અને 3
More GPSC Prelims previous year questions questions
- નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય વિવિધ કાયદાકીય અને કાનૂની જોગવાઈઓ દ્વારા ન્યૂઝ ચેનલો, OTT અને ડિજિટલ મીડિયાનું નિરીક્ષણ અને નિયમન કરે છે. 2. કેન્દ્ર સરકારનો કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ સોશિયલ મીડિયા પર કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓની પ્રવૃત્તિ સંબંધે નીતિઓ બનાવે છે. તે સેવા નિયમોના પાલન, ગુપ્તતા અને સરકારની પ્રતિષ્ઠાના રક્ષણ સાથે સંબંધિત છે. ઉપર પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
- કટોકટી કે કોમી સંઘર્ષના સમયે પત્રકારત્વમાં 'તથ્યો' (Facts) અને 'અભિપ્રાય' (Opinion) વચ્ચેના તફાવત અંગે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. ઘટનાના તથ્યોને કોઈપણ પ્રકારના ફેરફાર વગર સરળ અને સચોટ રીતે રજૂ કરવા એ પત્રકારની ભવિષ્યના ઇતિહાસ પ્રત્યેની ફરજ છે. 2. અભિપ્રાય આપતા લેખો (Opinion articles) લખતી વખતે લેખકે પોતાના અંગત પૂર્વગ્રહો અથવા પસંદગીઓને આધારે વિશ્લેષણ કરવાની છૂટ છે. 3. લોકશાહીમાં નાગરિકોની વાણી સ્વાતંત્ર્ય અને મીડિયાની સામાજિક જવાબદારી વચ્ચે સંતુલન જાળવવું એ ભારતીય પ્રેસની ફરજ છે. 4. કોમી રમખાણો જેવી સ્થિતિમાં મીડિયા દ્વારા શાંતિને નુકસાન પહોંચાડવાનું કાર્ય પરોક્ષ રીતે 'રાષ્ટ્રવિરોધી' (Anti-national) કૃત્ય ગણાઈ શકે છે. ઉપર પૈકી કયાં વિધાનો સાચાં છે?
- કોમ્યુનિટી રેડિયો વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવા એફએમ રેડિયોથી વિપરીત છે. જાહેરાત દ્વારા થતી મર્યાદિત આવકનો ઉપયોગ ફક્ત સંચાલન ખર્ચ માટે જ થઈ શકે છે. 2. કોઈપણ કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવાનો વિસ્તાર મર્યાદિત હોય છે અને તે ચોક્કસ પ્રસારણ ક્ષેત્રમાં રહેતા લક્ષિત શ્રોતાઓ પૂરતો હોય છે. ઉપર પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
- 'પેક ઓર હર્ડ'(Pack or Herd) પત્રકારત્વ વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. પત્રકારો એક જ વાર્તાને સમાન અભિગમથી, સમાન દ્રષ્ટિકોણથી અને સર્વસંમતિથી સામાન્ય ભાષાનો ઉપયોગ કરીને આવરી લે તેને 'પેક ઓર હર્ડ' (Pack or Herd) પત્રકારત્વ કહેવામાં આવે છે. 2. પત્રકારો એક જ વાર્તાને એકસાથે પરંતુ વિવિધ દ્રષ્ટિકોણથી આવરી લે તેને 'પેક ઓર હર્ડ' પત્રકારત્વ કહેવામાં આવે છે. ઉપર પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
- કોમ્યુનિટી રેડિયો વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. 1947માં લેટિન અમેરિકામાં વૈશ્વિક સ્તરે કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવાઓ શરૂ થઈ હતી. આ સેવાઓ ટ્રેડ યુનિયો દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. 2. પ્રથમ કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવા 1950માં પેસિફિકા ફાઉન્ડેશન દ્વારા યુએસએમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી. ઉપર પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
- જનસંપર્ક અભિયાન (PR Campaign) ના ઉદ્દેશ્યો અને કર્મચારીઓની ભૂમિકા વિશે નીચેનાં વિધાનો તપાસો: 1. જનસંપર્ક અભિયાનનો મુખ્ય ધ્યેય સંસ્થાની સેવાઓ વિશે જાગૃતિ વધારવી, દાન મેળવવું અને જાહેર જનતામાં સંસ્થાની હકારાત્મક છબી ઊભી કરવાનો છે. 2. સ્ટાફ અને સ્વયંસેવકોની સફળતાની ગાથાઓ (Success Stories) ને મીડિયા અને ઈમેલ દ્વારા જાહેર કરવાથી સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠા વધે છે. 3. જનસંપર્ક પ્રવૃત્તિઓમાં કર્મચારીઓની સહભાગિતા ઘટાડવી જોઈએ જેથી સંસ્થાના ગુપ્ત નિર્ણયો જળવાઈ રહે. 4. કર્મચારીઓને રેડિયો, ટેલિવિઝન કે મેળા (Expos) માં રજૂઆત કરવા માટે તૈયાર કરવા એ PR વ્યૂહરચનાનો એક મહત્વનો ભાગ છે. ઉપર પૈકી કયાં વિધાનો સાચાં છે?
- ભારતમાં કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવા વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. ભારતમાં સૌપ્રથમ કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવા 2005માં આંધ્રપ્રદેશના પાસ્તાપુર ગામમાં એક એનજીઓ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. 2. ભારતમાં સૌપ્રથમ કોમ્યુનિટી રેડિયો સેવા 2004માં ચેન્નાઈની અન્ના યુનિવર્સિટીમાં શરૂ થઈ હતી. ઉપર પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?
- પબ્લિસિટી (પ્રચાર) ના વિવિધ માધ્યમો અને તેમની લાક્ષણિકતાઓ વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો: 1. પોસ્ટર્સ (Posters) નો મુખ્ય હેતુ ખૂબ જ મર્યાદિત તત્વોનો ઉપયોગ કરીને એક જ સાદો સંદેશ ઝડપથી પહોંચાડવાનો હોય છે. 2. રેડિયો અને ટેલિવિઝન એ પત્રિકાઓ (Invitations) કરતા ઓછા અસરકારક માધ્યમો છે કારણ કે તેમાં વ્યક્તિગત સ્પર્શનો અભાવ હોય છે. 3. 'હ્યુમન બિલબોર્ડ' (Human Billboard) એ જાહેરાતની એક અસામાન્ય પદ્ધતિ છે જેમાં કોઈ વ્યક્તિના શરીર પર આગળ-પાછળ પોસ્ટર લગાવીને પ્રચાર કરવામાં આવે છે. 4. કેલેન્ડર અને ટિકિટો/કૂપનનો ઉપયોગ પબ્લિસિટી માટે એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે જેથી ગ્રાહક પાસે માહિતીનો સતત સ્ત્રોત રહે અથવા તેમને ઇનામની લાલચ મળે. ઉપર પૈકી કયાં વિધાનો સાચાં છે?